De bouw- en aannemerij digitaliseert in hoog tempo. Waar “reality capture” jarenlang vooral betekende: een zware pointcloud (laser scan) of een fotogrammetrie-mesh (vaak log en lastig te gebruiken), schuift er nu een nieuwe laag tussendoor: 3D Gaussian Splatting (3DGS). Wat begon als een doorbraak in computer vision en real-time rendering, transformeert nu naar een praktisch hulpmiddel voor bouwplaatscommunicatie, renovatie, as-built documentatie en voortgangscontrole.
Bij Geocentrum zien we die verschuiving dagelijks: teams willen sneller, visueler en toegankelijker vastleggen—zonder meteen een complete BIM-modelleertraject te starten.
Wat is Gaussian Splatting eigenlijk (in normale-mensentaal)?
3D Gaussian Splatting is een techniek waarbij een scène wordt gereconstrueerd als miljoenen kleine “gaussische” puntjes (splats) die samen een vloeiend, fotorealistisch 3D-beeld vormen. Het grote verschil met veel eerdere “neural” technieken is dat 3DGS ontworpen is voor real-time weergave: je kunt er soepel doorheen bewegen, bijna alsof je “terugloopt” op locatie.
Dat real-time karakter is precies waarom 3DGS zo interessant wordt voor de bouw: het maakt “as-built” en “site progress” ineens veel laagdrempeliger om te delen met projectleiders, uitvoerders, opdrachtgevers en onderaannemers.
Waarom dit ineens relevant is voor bouw & aannemerij
1) Sneller vastleggen → sneller communiceren
Traditionele scan- of mesh-workflows leveren vaak fantastische data op, maar vragen ook tijd: registreren, schonen, meshen, optimaliseren, publiceren… 3DGS is in de praktijk vooral aantrekkelijk omdat je heel snel naar een bruikbare, deelbare 3D-ervaring gaat. In onderzoeken en praktijkcases wordt 3DGS expliciet gezien als versneller voor visualisatie en besluitvorming in gebouwcontexten.
2) “Wat je ziet is wat je bedoelt” (fotorealisme helpt)
Pointclouds zijn technisch sterk, maar voor niet-specialisten soms abstract. 3DGS levert een levensecht beeld: materialen, schade, installaties, afwerking—het leest veel meer als “de werkelijkheid” dan als data. Dat verlaagt discussies (“waar kijk ik naar?”) en versnelt afstemming.
3) Past in de trend: BIM + immersive + reality capture
Er verschijnen inmiddels integratiekaders waarin 3DGS naast BIM en standaarden voor informatiemanagement wordt geplaatst (o.a. binnen ISO-achtige werkafspraken). Het signaal is duidelijk: 3DGS wordt niet alleen “een leuk viewer-formaat”, maar een serieuze bouwsteen in digitale projectaanpak.
Concreet: waar levert 3DGS nu al value op?
Renovatie & verbouw (bestaande situatie)
-
Snelle opname van ruimtes, installaties, schachten, plafonds
-
“Iedereen dezelfde werkelijkheid” tijdens voorbereiding en werkbesprekingen
Voortgangsrapportage & kwaliteitscontrole
-
Visuele vergelijking per week/maand (wat is er écht veranderd?)
-
Minder discussie, meer bewijs
Oplevering & as-built dossier (context)
-
Niet alleen tekeningen en foto’s, maar een navigeerbare 3D-registratie
Veiligheid & remote inspectie
-
Minder fysieke looprondes op risicoplekken
-
Betere voorbereiding van werkpakketten
Maar… is het ook “meetbaar” en bruikbaar voor werkvoorbereiding?
Hier komen de terechte bezwaren. 3DGS is primair een weergave/representatie. Het is (nog) geen BIM en ook geen vervanging van een goed gegeorefereerde, gecontroleerde pointcloud als je harde maatvoering in contractniveau nodig hebt.
De nuance: voor heel veel bouwtaken is 2 cm nauwkeurigheid al werkbaar. Denk aan:
-
inmeten/controle van ruimtes en sparingen op uitvoeringsniveau
-
clash-achtige checks in bestaande situaties (“past dit?”)
-
voortgang en kwaliteitsinspectie (“zit het waar het hoort?”)
En precies daar komt de hardware/workflow wél om de hoek kijken.
Waarom XGRIDS-scanners interessant zijn voor 3DGS in de bouw
Waar 3DGS vaak “van video” wordt gemaakt, zie je in de bouw een sterke voorkeur voor workflows die stabiliteit, dekking en schaal beter borgen. SLAM-LiDAR + goede kleurdata versnelt dit enorm.
1) Nauwkeurigheid die aansluit op de praktijk
De XGRIDS LixelKity K1 wordt door de fabrikant gespecificeerd met centimeter-niveau nauwkeurigheid (o.a. ±1,2 cm relatieve nauwkeurigheid) en wordt in de markt vaak aangehaald als rond ±2 cm in praktische situaties—wat voor veel bouw- en renovatiewerk “goed genoeg” is om beslissingen te nemen, te communiceren en te controleren.
2) Sterke prijs/kwaliteit voor “dagelijkse inzet”
In plaats van alleen high-end systemen die je sporadisch inzet, is dit type scanner juist interessant als operationele tool: vaker scannen, vaker delen, vaker afstemmen. (En daarmee: minder faalkosten.)
3) Visualisatie: dual 48MP panorama camera’s
Voor 3DGS is beeldkwaliteit geen bijzaak—het is de kern. De K1 combineert LiDAR met twee 48MP panoramische camera’s, wat zichtbaar helpt in kleur, detail, leesbaarheid van installaties/afwerking en algemene “begrijpelijkheid” van de scene.
De belangrijkste bezwaren (en waarom ze steeds minder zwaar wegen)
Bezwaar 1: “Het is geen BIM / geen IFC / geen objectinformatie”
Klopt. 3DGS is geen parametrisch model met objectklassen en metadata. Het is vooral een fotorealistische contextlaag. Juist daarom werkt het zo goed naast BIM: BIM voor intentie/ontwerp & objectdata, 3DGS voor realiteit/context.
Weerlegging: in de praktijk hoef je niet alles te modelleren om waarde te creëren. 3DGS is ideaal in vroege fases, renovatie, afstemming en voortgang—en je kunt later nog steeds selectief modelleren waar nodig.
Bezwaar 2: “Kan ik er betrouwbare pointclouds/meshes uit halen?”
Er komt veel beweging in conversie. Onderzoek laat frameworks zien die 3DGS kunnen omzetten naar dichte pointclouds (en indirect ook richting mesh-workflows).
Daarnaast verschijnen er (consumenten- én pro-)tools die “splat-to-mesh” verbeteren.
Weerlegging: zie 3DGS nu als “beste visualisatie + snelle context”. En waar je harde geometry nodig hebt, groeit het ecosysteem om die brug te slaan.
Bezwaar 3: “Interoperabiliteit en workflow zijn nog rommelig”
Ook waar. Maar juist daarom is de recente ontwikkeling interessant: er zijn inmiddels signalen van directe workflow-koppelingen richting Autodesk Revit-omgevingen en AEC-specifieke tooling.
Weerlegging: de stap van demo naar werkproces is bezig—en die stap gaat sneller zodra capture-hardware (zoals SLAM-LiDAR + hoge resolutie beeld) het eenvoudiger maakt om consistent goede splats te produceren.
Conclusie: 3DGS wordt volwassen, juist omdat het de bouw “menselijker” maakt
Gaussian Splatting wint terrein omdat het een probleem oplost dat iedereen in de bouw kent: de kloof tussen ‘wat er is’ en ‘wat we denken dat er is’. Het is sneller dan traditioneel modelleren, begrijpelijker dan kale pointclouds, en sterk genoeg om als contextlaag echte beslissingen te ondersteunen.
En als je die workflow combineert met XGRIDS—met centimeter-niveau nauwkeurigheid, sterke prijs/kwaliteit en 48MP visualisatie—dan krijg je een setup die niet alleen “mooi” is, maar vooral bruikbaar op de bouwplaats.
Wil je zien hoe Gaussian Splatting in de praktijk werkt voor renovatie, voortgangscontrole of as-built documentatie? Geocentrum demonstreert graag hoe je met XGRIDS en onze workflow binnen één dag van scan naar deelbare 3D-ervaring gaat, met een nauwkeurigheid die voor veel bouwtoepassingen al ruim voldoende is.